Wij hebben de macht over de rechters!

Rechter

Vanavond was het ‘judgemeetday’. Iedereen die wilde kon op visite bij de rechtbanken in Nederland voor een vraaggesprek met verschillende rechters. Dit allemaal in het kader van transparantie en verduidelijking. Een goed initiatief en erg leerzaam. Een aantal eyeopeners zal ik met jullie delen!

Wij bepalen!

Een aantal vragen, hoe kan het ook anders na het proces Wilders, gingen over het systeem van wraking. Bij wraking zijn het namelijk de directe collega’s die moeten beslissen over het functioneren van de gewraakte rechter. Dit wekt, zoals de media ons doen geloven, de schijn van vriendjespolitiek en de schijn van ‘hand boven het hoofd houden’.

Maar hier kunnen de rechters in Nederland weinig aan doen. Het is aan ons om dit aan te passen. Wij stemmen iedere zoveel maanden voor een regering. Willen wij dit anders zien als Nederland, is het aan de wetgever (de politiek) om dit te veranderen. Het is niet aan de rechterlijke macht om dit te veranderen.

Binnen de rechtbanken wordt hier flink over gediscussieerd. Er gaan veel stemmen op om dit anders te doen. Bijvoorbeeld een andere rechtbank de wrakingen te laten afhandelen, waardoor er meer afstand wordt gecreëerd tussen de beoordelaars en de gewraakte. Maar zoals eerder gezegd, dit is niet aan hen maar aan de politiek.

Een rechter is niet objectief

Nog zoiets opmerkelijks wat ik vanavond geleerd heb. En voordat je gaat gillen “Dat kan toch niet in ons Nederland, Greet doe er wat aan!” of “Zie je wel, zelfs de rechters zijn van de linkse kerk!” vraag ik je (zoals je vaker op dit blog hoort te doen) wat verder te lezen. Het is zelfs heel logisch.

Rechters hebben een lastige taak, een zaak is niet altijd wat het op het eerste gezicht lijkt. En de wetten van Nederland bieden niet voor alles een oplossing. Daarvoor hebben wij ook rechters aangesteld. Als de wetten van Nederland wel alles dekkend zouden zijn, zou het in theorie zelfs mogelijk moeten zijn om alle rechtspraak via een computer te laten lopen. Gelukkig is er nog een menselijke maat.

En dat is ook de reden dat rechter niet voor de volle 100% objectief kunnen zijn. Zij hebben de moeilijke taak om alle aspecten in een zaak mee te wegen om tot een uitspraak te komen. En omdat het mensen zijn, zal de ene rechter wellicht het ene aspect zwaarder (of minder zwaar) laten meewegen.

Er zijn wel een hoop hulpmiddelen voor een rechter om deze subjectiviteit te verminderen, zij kunnen overleggen met collegae, terugvallen op eerdere beslissingen en ga zo maar door.

En we mogen blij zijn dat het systeem zo werkt, anders kan het zijn dat je voor een tongzoen 6 jaar de cel in draait. Want een tongzoen kan immers een verkrachting zijn…

De WGBZ

De wetgever, ja die is druk bezig geweest met de rechtspraak. Afgelopen september is deze Wet Griffierechten Burgerlijke Zaken aangenomen. Deze wet zorgt er kort gezegd voor dat naar de rechter stappen in een civiele zaak een flink stuk duurder wordt. Dit heeft als mogelijk gevolg dat alleen nog maar de rijkere mensen hun gelijk zullen en kunnen halen bij een rechter.

Het is begrijpelijk dat je moet betalen als je een civiele rechtszaak wil gaan voeren. Dit worden griffierechten genoemd. Deze drempel is nodig om mensen wat bewuster om te laten gaan met de rechtspraak. Zonder zo’n financiële drempel zou iedereen naar de rechter stappen bij een ieder conflictje met de buurman.

Maar deze drempel mag niet te hoog zijn. Is deze te hoog, wordt het veel moeilijker om in een conflict je gelijk (of ongelijk) te halen. Voor 1 november 2010 waren deze kosten nog € 263,-, maar tegenwoordig kan dit oplopen (afhankelijk van een aantal zaken) tot € 3.490,-. Toch een fikse drempel ineens.

Ik vind het in ieder geval opvallend dat deze prijsstijging voor zoiets fundamenteels zo stilletjes is doorgevoerd. Geen media-aandacht, geen protesten en geen kamervragen…

Rechter zijn is een moeilijke taak

Na vanavond ben ik tot de conclusie gekomen dat rechter zijn in Nederland geen makkie is. De media en het volk is geregeld tegen de rechterlijke macht. Helemaal bij moeilijke of gevoelige uitspraken. Want hoe kan het dat een moordenaar na twee jaar weer op straat terecht komt. Of die pedo, na zijn straf weer mag wonen in zijn oude huis.

Maar, dit is niet de schuld van de rechters. Ook niet van de rechtspraak in het algemeen. Zo hebben wij dit nou eenmaal met elkaar afgesproken. Het is de wetgever die bepaalt hoe de rechtspraak werkt. Wij met ons allen kiezen de mensen die ons vertegenwoordigen (de politiek). De vertegenwoordigers bepalen de wet. En is er een situatie waar de wet overtreden worden, is het de rechter die toetst of dat daadwerkelijk zo is.

Ik heb in ieder geval geleerd dat rechters net mensen zijn. En nog hele vriendelijke en gezellige ook. Rechtbank Utrecht, bedankt voor deze kans en tot een volgende keer…